NOVI GLAS

Veći i od Putina – Kako je Petar Veliki postao najveći Rus svih vremena

Nijedan vladar Rusije ni prije ni poslije njega nije izvršio tako korjenite i značajne promjene kao ovaj čovjek! Nijedan se nije usudio da toliko mijenja i bez pogovora se obračunava sa starim običajima i uvodi nove norme koje su se morale poštovati. Nijedan se nije tako surovo obračunavao sa neistomišljenicima i svima koji su se usudili da mu stanu na put, čak i unutar sopstvene porodice.

[Bildindex der Kunst und Architektur]
Jednostavno rečeno – nijedan nije bio tako “Veliki” kao on – Petar Veliki!

Petar I Aleksejevič ili Petar Veliki bio je ruski car i imperator koji je vladao od 27. aprila 1682. pa sve do svoje smrti 8. februara 1725. godine. Na presto je došao nakon mnogih dvorskih intriga i zavjera.

U početku je vladao zajedno sa svojim slabim i bolesnim polubratom, Ivanom V koji je umro 1696. godine. Nakon Ivanove smrti, kad je postao car, nemilosrdno je ugušio bilo kakav tip otpora, pa čak i u sopstvenoj porodici.

Jednom kada je učvrstio svoju vlast Petar je javno objavio nešto o čemu se do tada samo šaputalo po rijetkim, bolje obrazovanim skupovima ljudi – ako želi da opstane, Rusija mora da se mijenja!

Petar se potpuno razlikovao od svojih prethodnika — bio je jednostavan u držanju i odijevanju i nije volio paradne ceremonije. Često se šetao ulicama prestonice kao običan građanin. Krajnje radoznalog duha, svoju politiku sprovodio je energično i nemilosrdno, imajući stalno pred očima snažnu i modernu Rusiju.

Do vladavine Petra Velikog Rusija je bila ogromna, ali zaostala feudalna zemlja, naseljena, u očima Zapadnog svijeta, poludivljim plemenima koja ne mogu da budu ni valjani neprijatelji, a kamoli saveznici.

Četiri decenije kasnije, u trenutku smrti Petra Velikog ta slika je bila zauvijek promijenjena, a Rusija je postala vodeća evropska sila tog vremena.

Ukinuo je Strijelce, elitnu gardu ruskih careva

Strijelci su još od vremena Ivana Groznog bili elitna garda i tjelohranitelji ruskih careva. Usudili su se da se pobune tokom vremena kada je Petar bio u velikom proputovanju Evropom (baš kako bi vidio i upoznao običaje modernog svijeta) i car im to nije oprostio.

Strijelci su, kao vojna formacija, raspušteni, a mnogi od njih su mučeni, zakopani živi ili protjerani u Sibir. Umjesto njih, stvorio je Preobraženski puk i Semjonovski puk koji su postali jezgro nove, moderne, ruske stajaće vojske.

Smatrao je ugovorene brakove varvarskim običajem

Vjerovatno poučen sopstvenim iskustvom (od prve žene, carice Jevdokije, Petar se razveo) smatrao je ugovorene brakove varvarskim običajem te je zabranio sklapanje brakova protiv volje budućih supružnika i proglasio je obaveznim da budući supružnici budu vjereni najmanje šest nedjelja tokom kojih bi mogli da se slobodno viđaju i bolje upoznaju.

Modernizovao je dvor

Petrova posjeta Zapadu uvjerila ga je da su mnogi evropski običaji bili napredniji od tradicionalnih ruskih. Petar je zato zapovjedio svim svojim činovnicima i zvaničnicima da obriju brade i da nose odjeću skrojenu po evropskoj modi. Od toga su bili izuzeti samo sveštenici, zemljoradnici i kočijaši.

Takođe je naredio svojim dvoranima da priređuju zabave po evropskim običajima, a žene iz viših staleža su morale da odlaze na društvene skupove, čime je prekinuta tradicionalna izolovanost u kojoj su do tada žene bile držane.

Otac ruske vojske

Petar Veliki izvršio je korjenite promjene u vojsci, prema zapadnim standardima. Plemstvu je nametnuo obaveznu službu državi bilo u administraciji bilo u vojsci, a vojnu hijerarhiju je uredio tako da su se unapređenja dobijala na osnovu zasluga, a ne porijekla, tako da je svako ko je svojim djelima zaslužio, mogao da dostigne visoke vojne činove.

Promjene su se sastojale i u podjeli na pješadiju, konjicu i artiljeriju, a takođe je uveo i mjere održavanja regularnog poretka kopnene vojske i mornarice koje su se sastojale iz obavezne regrutacije kmetova i slobodnih ljudi bez stalnog mjesta boravka ili stalnog zaposlenja. Uveo je obaveznu vojnu službu što mu je stvorilo vojsku od 300.000 stalnih vojnika i mornara zajedno sa rezervistima.

Industrijalizacija zemlje

Da bi država mogla da izdržava toliku vojsku, bile su potrebne korjenite promjene u privredi i da industrijalizuje. Petar Veliki podigao je mnogo fabrika, brodogradilišta i radionica koje su imale privilegije i državne subvencije.

Radna snaga se obezbjeđivala tako što je trgovcima i vlasnicima fabrika i rudnika bilo dozvoljeno da kupuju cijela sela sa sve njihovim stanovnicima koji su morali da rade na imanjima svojih gospodara.

Čovjek koji je stvorio Rusku imperiju

Od dolaska na vlast pa sve do svoje smrti, Petar Veliki je neprestano vodio ratove i širio zemlju. Ratovao je protiv Osmanskog carstva i Persije, ali je najveći i najvažniji sukob za vrijeme njegove vladavine bio Veliki sjeverni rat – sukob sa Švedskom koji je trajao punih 21 godinu i koji je Rusiji donio izlaz na Baltik, a samim tim i slobodan put u Zapadnu Evropu.

Nakon ove pobjede Petar je dobio titulu “imperator i samodržac svjerosijski“. Nazvan je i “Ocem otadžbine“ i “Velikim“, Rusija se počela zvanično nazivati “Ruska Imperija“, a sam Petar je zamijenio titulu cara titulom “imperator sveruski“.

Izgradnja Sankt Peterburga

Na osvojenim teritorijama, u švedskoj pokrajini Ingriji, 1703. godine Petar je osnovao grad koji je nazvao Sankt Peterburg.

Zabranio je gradnju kamenih građevina izvan granica grada pa su tako svi majstori zidari mogli učestvovati u podizanju novog grada koji će ubrzo postati i nova prestonica Rusije.

Petar Veliki je finansirao izgradnju nove prestonice drakonskim oporezivanjem plemstva, a hiljade seljaka iz unutrašnjosti Rusije bilo je na silu preseljeno kao radna snaga. Takođe su zatvorenici bili prisiljeni da rade na izgradnji grada.

Stvaranje Sankt Peterburga je s jedne strane značilo otvaranje Rusije u ekonomskom, političkom i intelektualnom smislu ka Evropi, a s druge strane, priznanje Rusije u svijetu kao vojne i pomorske sile.

Reforma državnog aparata

Petar je raspustio Boljarsku dumu i stvorio Praviteljstvujušči senat od 9 članova koji je imao apsolutnu vlast u slučaju carevog odsustva i čije se odluke nisu mogle sprovoditi u koliko nisu bile jednoglasno donijete.

Osnovao je takođe ministarske kolegijume koji su bili podređeni Senatu, uveo je centralizam i državu administrativno podijelio na 8 gubernija. Gubernije su bile dalje podijeljene na provincije, okruge i srezove.

Reforma crkve

Petar je takođe reformisao vladajući aparat Pravoslavne crkve. Vlast u Crkvi je, do tada, tradicionalno bila u rukama moskovskog patrijarha. Nakon smrti patrijarha Adrijana, Petar je iskoristio trenutak, spriječio izbor novog poglavara i umjesto toga sebe postavio za poglavara Crkve.

Nakon toga Petar je sasvim ukinuo patrijaršiju, a crkvena uprava je prenijeta na Sveti praviteljstvujušči sinod, savjet sastavljen od 10 sveštenika na čijem čelu se nalazilo svetovno lice i koji preuzima dužnosti patrijarha i njegovog zamjenika, a bio je u direktnoj nadležnosti cara. Ovom reformom crkva je više nego ikada bila potčinjena svetovnoj vlasti.

 

(istorijskizabavnik.rs)

Bijeljina

POSTANIMO PRIJATELJI

Bijeljina

Dokumentarni film : “First cities in history”

POSTANIMO PRIJATELJI

Instagram

Instagram has returned invalid data.
error: Content is protected !!