Cijene cigareta u Bosni i Hercegovini porasle su za više od 18 odsto u posljednjih pet godina, ali podaci o njihovom plasmanu na legalno tržište ne pokazuju pad. Naprotiv, broj izdatih akciznih markica povećan je za gotovo 50 odsto, dok su godišnji prihodi države od akciza na duvan dostigli rekordnih 1,17 milijardi KM.
U BiH je tokom 2025. godine izdato 310,7 miliona akciznih markica za cigarete, čak 103 miliona više nego 2021. godine, uprkos njihovom poskupljenju.
Prema podacima Agencije za statistiku BiH, prosječne cijene duvanskih proizvoda u periodu od januara do septembra 2026. godine bile su za 18,21 odsto više u odnosu na prosjek iz 2021. godine.
Ove podatke za BL portal potvrdila je Lejla Aganović iz Agencije za statistiku BiH, a kako prenosi Srpskainfo, podaci o izdatim akciznim markicama pokazuju značajan rast plasmana cigareta na legalno tržište.
Više cigareta na tržištu, domaća proizvodnja gotovo nestala
Podaci Uprave za indirektno oporezivanje BiH pokazuju da je 2021. godine izdato 207,6 miliona akciznih markica za cigarete, dok je 2025. taj broj dostigao 310,7 miliona. Riječ je o povećanju od 49,6 odsto za četiri godine.
Rast je nastavljen i ove godine. Samo u prvih devet mjeseci 2026. izdato je 260,8 miliona markica, što je više nego tokom cijele 2021, 2022. ili 2023. godine.
Istovremeno, domaća proizvodnja cigareta gotovo je nestala. Dok je 2009. godine izdato 224,5 miliona markica za domaće cigarete, u 2023. i 2025. godini nije izdata nijedna.
U prvih devet mjeseci ove godine izdato je svega 4.500 markica za domaće cigarete, naspram više od 260 miliona za uvozne.
Država od akciza godišnje naplati više od milijardu KM
Rast plasmana cigareta prati i povećanje prihoda od akciza.
U 2021. godini država je po ovom osnovu prikupila 812,2 miliona KM, dok su prihodi u 2024. prvi put premašili milijardu maraka i dostigli 1,14 milijardi KM.
Tokom 2025. godine naplaćeno je rekordnih 1,17 milijardi KM, odnosno 44,6 odsto više nego četiri godine ranije.
U prvih devet mjeseci 2026. godine prihodi od akciza na duvan iznosili su 935,6 miliona KM.
Ukupno je od 2009. do kraja septembra ove godine u BiH po osnovu akciza na duvan i duvanske prerađevine prikupljeno čak 14,81 milijardu KM.
Svaki treći odrasli stanovnik BiH puši
Prema podacima o rasprostranjenosti pušenja navedenim u izvornom izvještaju, duvanske proizvode koristi 35,3 odsto odraslog stanovništva BiH, dok je u Republici Srpskoj taj procenat nešto iznad 30 odsto.
Među muškarcima udio pušača iznosi 42,2 odsto, a među ženama 29,1 odsto.
Posebno zabrinjavaju podaci o mladima. Prema navedenim istraživanjima, 38,9 odsto djece uzrasta od 13 do 15 godina u Republici Srpskoj izjavilo je da koristi neki oblik duvanskog ili nikotinskog proizvoda.
Stručnjaci upozoravaju da samo povećanje cijena nije dovoljno za smanjenje pušenja, naročito zbog izražene nikotinske zavisnosti. Za dugoročnije rezultate neophodne su i preventivne mjere, edukacija, ograničavanje dostupnosti duvanskih proizvoda i efikasnija kontrola njihove upotrebe među mladima.
Ipak, rast broja akciznih markica ne mora nužno značiti i proporcionalan rast ukupne potrošnje duvana, jer na promet legalnog tržišta mogu uticati i promjene u nelegalnoj prodaji.
NoviGlas
