Sukob Irana i Sjedinjenih Američkih Država (SAD) prijeti da se prelije na Evropu, budući da Iranska revolucionarna garda (IRGC) gotovo svakodnevno gađa američke baze u zemljama Bliskog istoka, a u dometu su joj i one koje se nalaze na Balkanu.
Poslije napada Teherana na britansku bazu na Kipru prije nekoliko mjeseci, sada sličan scenario prijeti Bugarskoj.
Iran je juče upozorio Bugarsku da ne dozvoli SAD korišćenje svoje teritorije za vojne operacije protiv Teherana, nakon što je bugarska vlada najavila da će tražiti odobrenje parlamenta za razmještanje američkih aviona za dopunu goriva u toj zemlji.
Portparol iranskog Ministarstva spoljnih poslova Esmail Bagei rekao je da bi svaka aktivnost koja bi omogućila američke napade na Iran predstavljala saučesništvo u, kako je naveo, “agresiji i ratnim zločinima”, prenio je Rojters.
On je pozvao Bugarsku da ne postane “saučesnik agresora i onih koji krše zakon”.
Bugarska vlada prethodno je saopštila da planira da uputi zahtjev parlamentu za odobrenje stacioniranja do osam američkih aviona-cisterni u vazduhoplovnoj bazi Bezmer, koja se nalazi oko 260 kilometara jugoistočno od glavnog grada Sofije.
Bugarske vlasti odbacile su značaj upozorenja Irana da bi stacioniranje američkih aviona-tankera na bugarskoj teritoriji predstavljalo saučesništvo u vojnim akcijama protiv Teherana, ističući da će letjelice imati isključivo logističku ulogu.
Američka vojna moć na Balkanu
Sada su ključna pitanja gdje se nalaze američke trupe u Evropi i koje baze postoje na Balkanu?
SAD decenijama održavaju masovno vojno prisustvo u Evropi. Blizu 70.000 američkih vojnika stacionirano je širom Starog kontinenta, od čega je više od polovine u Njemačkoj.
Međutim, strateško težište se usljed globalnih kriza sve više pomjera ka istoku i jugoistoku Evrope, a balkanske zemlje vrve od američkog naoružanja i trupa.
Dok je Njemačka dom najveće američke baze na svijetu, kao i čuvene vazduhoplovne baze Ramštajn, infrastruktura SAD na Balkanu i u istočnom Mediteranu igra ključnu ulogu:
– Kosovo, Bondstil: Najpoznatija i najveća američka baza na Balkanu nalazi se kod Uroševca i predstavlja glavni štab KFOR-a za region Istok. Ovaj gigantski kompleks zauzima površinu od 955 hektara i ima kapacitet da primi čak do 7.000 vojnika. Bondstil funkcioniše kao mali grad, sa bolnicom, aerodromom za helikoptere i ogromnom logistikom.
– Grčka, Zaliv Suda (Krit), Larisa i Aleksandropolis: Vazduhoplovno-pomorska baza Suda na Kritu jedan je od najvažnijih centara u istočnom Mediteranu. Pored nje, SAD koriste bazu Larisa (odakle polijeću moćni izviđački dronovi MQ-9), bazu Stefanovikio, kao i luku Aleksandropolis koja je postala glavno čvorište za prebacivanje oružja na istočno krilo NATO-a. Smatra se da je upravo Grčka u najvećoj opasnosti od udara, imajući u vidu da je već poslala naoružanje za odbranu Kipra.
– Rumunija: U Deveselu u južnoj Rumuniji SAD su instalirale moćni “Aegis Ashore” raketni štit, koji je izgrađen i nedavno modernizovan u Poljskoj sa specifičnim ciljem – da štiti Evropu od balističkih raketa lansiranih upravo iz Irana. Pored Deveselua, važna je i vazduhoplovna baza Mihail Kogalničanu.
– Bugarska: Amerikanci koriste logistički centar Ajtos, vazduhoplovnu bazu Bezmer i poligon Novo Selo.
Gdje su američke vojne baze u Evropi
Pored Balkana, najvažnija strateška uporišta Sjedinjenih Država nalaze se u sljedećim zemljama:
– Njemačka (glavni centar američke vojne moći): Njemačka je apsolutni rekorder jer je domaćin za više od polovine svih američkih trupa u Evropi, sa oko 38.000 vojnika. U Štutgartu se nalazi sjedište Evropske komande američke vojske (EUCOM), iz kojeg se koordiniraju snage u 51 zemlji. Tu je i čuvena vazduhoplovna baza Ramštajn, centar za vazdušne operacije, kao i najveća američka vojna baza na svijetu – garnizon Bavarija (kod Grafenvera). Ovaj gigantski objekat prostire se na više od 390 kvadratnih kilometara i u njemu živi 4.000 vojnika sa svojim porodicama.
– Italija (pomorski i vazdušni štit Mediterana): U njoj se nalazi više od 12.000 trupa. U Napulju je sjedište Američkih pomorskih snaga za Evropu i Afriku (NAVEUR-NAVAF) i matična luka moćne Šeste flote, koja pokriva i Mediteran. Od vazduhoplovnih baza ključne su Avijano i mornarička vazduhoplovna stanica Sigonela na Siciliji.
– Velika Britanija: Dom je za više od 9.000 američkih vojnika i nekoliko strateški presudnih baza za američko ratno vazduhoplovstvo, kao što su RAF Lejkenhit, RAF Majldenhol i RAF Ferford. Ove baze se, između ostalog, koriste za stacioniranje naprednih borbenih aviona, uključujući F-22 “Raptor”.
– Poljska (glavni bedem na istoku): Otkako su eskalirale tenzije sa Rusijom, Poljska igra vitalnu ulogu. U Poznanju se nalazi štab za rotacione snage u okviru misije “Atlantic Resolve”. Još važnije, u bazi Redžikovo nedavno je završen i prebačen pod okrilje NATO-a sistem “Aegis Ashore” – moćni američki protivraketni štit za odbranu od balističkih raketa.
– Španija: Njena pomorska stanica Rota jedan je od najvažnijih mornaričkih centara jer su u njoj stacionirani američki razarači opremljeni “Aegis” sistemom. Ovi brodovi, zajedno sa bazama u Poljskoj i Rumuniji, čine integrisani štit za odbranu Evrope od raketnih prijetnji.
– Turska: Ova članica NATO-a domaćin je za oko 1.600 američkih vojnika. Ima vazduhoplovnu bazu Indžirlik koja funkcioniše sa velikim stepenom američke autonomije i čuva strateško naoružanje, kao i radarsku bazu Kurečik. Značajno, mada manje, prisustvo SAD u vidu logističkih ili manjih vazduhoplovnih postrojenja postoji i u:
– Belgiji
– Holandiji
– Španiji
– Portugalu
(srpskainfo)
