NOVI GLAS

Glas prošlosti: Radomir Putnik – Tvorac moderne srpske vojske i jedan od najvećih srpskih vojskovođa

Jedan od najvećih srpskih vojskovođa i tvorac moderne srpske vojske vojvoda Radomir Putnik /1847-1917/, koji se kao sjajan strateg posebno iskazao u balkanskim ratovima i u Prvom svjetskom ratu, rođen je 24. januara 1917. godine.

Radomir Putnik bio je vojnik i vojskovođa punih 40 godina. Vojničko zvanje je stekao na Artiljerijskoj školi u Beogradu.

Dva puta je bio načelnik Glavnog generalštaba, pet puta ministar vojni i načelnik Štaba Vrhovne komande Vojske Kraljevine Srbije u balkanskim i Prvom svjetskom ratu.

Putnik je tvorac moderne srpske vojske. U okviru školovanja i obuke oficira uveo je različite novine, uključujući i rješavanje taktičkih zadataka.

Zajedno sa Živojinom Mišićem pripremio je sve ratne planove za balkanske ratove i Prvi svjetski rat.

UČESNIK SVIH RATOVA OD 1876. do 1916.

Putnik je bio učesnik svih ratova Srbije od 1876. do 1916. U dva srpsko-turska rata od 1876. do 1878. komandovao je Rudničkom brigadom i Veterničkim odredom, jedinicama koje su se istakle u borbama na Javoru, Velikom Šiljegovcu, Đunisu, oko Pirota i u oslobađanju Niša, Vranja i Gnjilana.

U srpsko-bugarskom ratu 1885. godine bio je načelnik Štaba Dunavske divizije, a 1890. postavljen za pomoćnika načelnika Generalštaba. Tada je u program obuke starješina uveo rješavanje taktičkih zadataka na Višoj školi Vojne akademije, u kojoj je predavao taktiku i generalštabnu službu.

Komanda nad Šumadijskom divizijskom oblašću povjerena je Putniku 1893. godine, ali mu je 1895. oduzeta i 1896. je penzionisan pod sumnjom da sarađuje sa Radikalnom strankom.

Reaktiviran je poslije ubistva kralja Aleksandra Obrenovića 1903. godine, od kada kao načelnik Glavnog generalštaba /1904/ i ministar vojni /od 1906. do 1908. i 1912/ rukovodi ratnim pripremama.

Zahvaljujući Putniku, srpska vojska je naoružana brzometnim oružjem i teškom artiljerijom, utvrđena je njena doktrina, povećan je i obučen rezervni starješinski kadar, otvorene su oficirske škole rodova, obučeno više generacija generalštabnih oficira, izrađeni su ratni planovi i propisani postupci mobilizacije.

U Prvom balkanskom ratu Putnik je kao načelnik Štaba Vrhovne komande znatno doprinio pobjedi srpskih armija u neočekivanom sudaru sa turskom vojskom u Kumanovskoj, a zatim u Bitoljskoj bici u oktobru i novembru 1912. godine.

Poslije Kumanovske bitke unaprijeđen je u čin prvog vojvode srpske vojske.

U Drugom balkanskom ratu 1913. godine pravovremeno je rasporedio i pripremio vojsku, predvidjevši bugarski napad, što je bilo odlučujuće za trijumf u Bregalničkoj bici.

U Prvom svjetskom ratu bio je načelnik štaba Vrhovne komande, sve do pogoršanja bolesti 1916. godine, kada ga je na tom mestu naslijedio general Petar Bojović.

Vojvoda Putnik je komandovao srpskom vojskom za vrijeme sve četiri neprijateljske ofanzive na Srbiju.

U Prvom svjetskom ratu 1914. godine vještim manevrisanjem i grupisanjem glavnine srpskih snaga doprinio je slamanju nadmoćnih austrougarskih trupa u Cerskoj i Kolubarskoj bici.

Odluka vojvode Putnika da napusti Beograd i skrati front za vrijeme Kolubarske bitke bila je presudna, jer je srpska vojska dobila vrijeme da se oporavi i odmori.

Preporođenu srpsku vojsku poveo je u ofanzivu, koja je nanijela odlučujući udarac Austrougarima kod Suvobora, nakon čega je austrougarska vojska potisnuta sa teritorije Srbije.

Kada je počela četvrta ofanziva na Srbiju, vojvoda Putnik je već bio teško bolestan i nije imao mnogo udjela u operativnim odlukama.

Ipak, u okolnostima koje su bile veoma nepovoljne po Srbiju uspio je da organizuje povlačenje srpske vojske preko albanskih i crnogorskih planina, do albanskog primorja.

Pri tome osujetivši nizom manevara namjeru njemačke Vrhovne komande da, u sadejstvu sa bugarskim i austrougarskim trupama, opkoli i uništi srpsku vojsku.

Prethodno su ga saveznici, pogrešno procijenivši situaciju, onemogućili da ofanzivom spriječi Bugarsku da stupi u rat na strani Centralnih sila.

Teško bolestan, vojvoda Putnik stigao je u Skadar 6. decembra 1915, a 9. januara 1916. prebačen je na Krf, gdje se liječio do septembra iste godine. Sa Krfa je otišao u Nicu da nastavi liječenje.

Vojnici su ga, teško bolesnog, na rukama prenijeli preko Albanije. Vojvoda Putnik je zatražio da mu se odobri petomjesečno odsustvo za liječenje, koje mu je kralj Petar Prvi Karađorđević odobrio.

Vojvoda Putnik umro je 17. maja 1917. godine u Nici, gdje je kovčeg sa njegovim posmrtnim ostacima ostavljen u crkvi na Ruskom groblju.

Jedan od srpskih novinara prolazeći sedam godina kasnije tuda zaprepašteno je pisao:

“Veliki vođa naše vojske još uvek leži u crkvenom prozoru i otadžbina ne može još uvek da se seti svog velikog sina kome toliko duguje”.

Na to su mu dva francuska generala rekla: “Ili ga prenesite u svoju zemlju i sahranite ili dajte da ga mi Francuzi sahranimo”.

Novembra 1926. godine, više od devet godina nakon smrti, na beogradsku željezničku stanicu stigli su posmrtni ostaci vojvode Putnika.

Sahranjen je na Novom groblju uz sve državne i vojne počasti. Tu mu je, prilozima mnogobrojnih poštovaoca, podignut veliki spomenik.

Vojvode Radomir Putnik i Stepa Stepanović imali su posebna mjesta u Jugoslaviji kao komandanti srpske vojske, koja je oslobodila Južne Slovene i omogućila stvaranje te države.

Jedna od najvećih sarajevskih ulica /kao i brojne ulice u drugim gradovima bivše Jugoslavije/, u znak zahvalnosti zbog pobjede nad austrougarskim okupatorima, decenijama je nosila ime vojvode Putnika.

 

 

(srna)

Bijeljina

POSTANIMO PRIJATELJI

Bijeljina

Dokumentarni film : “First cities in history”

POSTANIMO PRIJATELJI

Instagram

Instagram has returned empty data. Please authorize your Instagram account in the plugin settings .