NOVI GLAS

„Star Wars” na irački način – Zbog čega su Sadamovi fedajini nosili šljemove Darta Vejdera? (VIDEO)

Kroz nešto manje od godinu i po dana, Amerikanci će obilježiti 20 godina od svoje verzije „Aprilskog rata”: kratkoročno uspješne vojne invazije na drugu zemlju, koja se dugoročno, tokom okupacije koja je uslijedila, uslijed otpora lokalnog stanovništva pretvorila u potpuni fijasko.

Govoreći striktno o Iraku, nema nikakve sumnje da režim Sadama Huseina nije imao nikakve šanse da se odbrani od napada najmoćnije oružane sile, ne samo našega doba, već proporcionalno možda i u istoriji. Iračka vojska bila je nesravnjivo lošije naoružana, opremljena, obučena, a očito i slabije motivisana, ma koliko to na prvu loptu paradoksalno zvučalo.

Međutim, kod iračkih snaga sve navedeno je variralo od formacije do formacije. Regularna vojska, kao najbrojnija, popunjavana iz redova svih vjerskih i plemenskih grupa, bila je najslabije opremljena i obučena, i vrlo niskog borbenog morala, zbog niza faktora: ugrubo, sem oficirskog kora (posebno viših ešalona), obični vojnici nisu imali za šta da se bore.

Znatno opremljenije, obučenije i motivisanije bile su formacije čiji su pripadnici imali finansijsku i svaku drugu korist od režima: Zlatna divizija, kako se kolokvijalno nazivala Specijalna republikanska garda (12.000 ljudi) zadužena za obezbjeđenje Sadama i državnog vrha, te standardna, „pretorijanska” Republikanska garda (70—75.000 ljudi).

Međutim, u Republikanskoj gardi zbog brojnosti ljudstva nisu svi mogli biti u dovoljnoj mjeri zadovoljeni, pa nisu ni sve njene jedinice bile podjednako vjerne Sadamu; zna se da su neke držane daleko od Bagdada, zbog straha od oružane pobune. Elem, po brojnosti između te dvije garde stajali su „Sadamovi fedajini”, paravojska/milicija osnovana 1995. godine.

Arapska riječ „fedajin” (arap. فدائيون; fidāʼīyīn) u stvari je množina i znači „oni koji se žrtvuju, samožrtvovani” (dolazi od „fidāʼī”, što znači „žrtva”). Javlja se u 11. vijeku, da opiše nizaritske asasine; naziv se u 20. vijeku počeo da koristi za pripadnike raznih grupa na Bliskom istoku, kako bi se istakla njihova spremnost da se, bez obzira „na silu koja im prijeti”, bore do smrti za viši cilj kojem teže.

Palestinski fedajini su svakako najpoznatiji, ali njihova ideologija, prije Hamasa, nije imala veze s islamom; bili su ljevičarski nacionalisti, socijalisti ili komunisti, borci za sekularnu Palestinu. Prije njih, ili istovremeno s njima, postojali su i egipatski i iranski fedajini (i šiitske i marksističke orijentacije), a još ranije, za vrijeme Osmanske carevine, čak i hrišćanski jermenski.

Sadamovi fedajini su jedini osnovani od strane države da budu u službi režima, pa predstavljaju svojevrsno ruganje konceptu. Komanda ove milicije neposredno je bila podređena Predsedničkoj palati; nije imala teže naoružanje, a njeni pripadnici su prolazili samo osnovnu vojnu obuku. Nisu imali platu, ali su mogli da otimaju, a imali su i razne druge benefite i privilegije.

Formaciju je utemeljio Sadamov najstariji sin Udaj, regrutujući ljude iz onih sunitskih plemena iz okoline Tikrita koja su bila najodanija njegovom ocu, kako bi ih koristio za razne djelatnosti, od krijumčarenja robe (neophodno zbog međunarodnih sankcija) do terorisanja opozicije, a na kraju čak i za obezglavljivanje prostitutki i bacanje njihovih odsječenih glava na pragove porodičnih kuća.

Udaj je smijenjen već 1996. nakon što se saznalo da je Fedajinima preusmjeravao oružje namijenjeno Republikanskoj gardi, koja se nalazila pod kontrolom njegovog mlađeg brata Kusaja, koji je tada postavljen i za komandanta Fedajina, i koji je na tom položaju po svemu sudeći ostao do početka 2003. godine, kada je pred invaziju milicija vraćena pod Udajevu kontrolu.

Od prvobitnih 10—15.000 boraca, za Kusajevog mandata milicija je narasla na oko 30.000, koliko je brojala tokom samog Rata u Iraku. U tom periodu, Fedajini su 1998. dobili i jednu od bizarnijih jedinica savremenog doba, „Sadamove laviće”, u čiji sastav su ulazili dječaci starosti 10—15 godina, regrutovani, obučavani i pripremani za buduće članstvo u Fedajinima.

Tokom invazije su se, uprkos svemu, pokazali kao najžilavija formacija, koja se najduže održala i pružila najžešći otpor, djelujući gerilski u neprijateljskoj pozadini, napadajući konvoje i izdvojene jedinice, prekidajući linije snabdjevanja, terorišući i civile i obične vojnike kako bi spriječili pobunu i dezerterstvo.

Po okončanju rata, na početku ustanka su bili glavni element baasističke struje; njihovi pripadnici svakako su bili aktivni i kasnije, ali je sporno kakvu su ulogu i koliki uticaj, i pojedinačno i kao organizacija, imali nadalje, naročito poslije Sadamovog hapšenja. Danas ih se ne sjećaju ni zbog toga ni zbog amblema — Sadamove siluete s beretkom i natpisom „Bog, Domovina, Vođa” — već zbog uniforme.

Tačnije, jednog njenog elementa. Naime, na dužnosti su nosili potpuno crne odore, a na paradama bijele; nosili su maske preko lica, pa i običnu odeću kada su okolnosti zahtijevale. Ali mnogi su tokom borbenih dejstava nosili šlem koji neodoljivo podsjeća na onaj Darta Vejdera; potvrđeno je da to nije bilo slučajno: Udaj je bio veliki ljubitelj „Ratova zvezda” i lično je insistiraona takvoj opremi.

 

 

 

(telegraf.rs)

Bijeljina

POSTANIMO PRIJATELJI

Bijeljina

Dokumentarni film : “First cities in history”

POSTANIMO PRIJATELJI

Instagram

Instagram has returned empty data. Please authorize your Instagram account in the plugin settings .