NOVI GLAS

Stručnjaci za NoviGlas : Šta je zavisnost od interneta i ima li pomoći!?

Sve je veći broj osoba koje se poslednjih godina javljaju u specijalizovane ustanove za liječenje bolesti zavisnosti zbog problema koji se mogu definisati kao zavisnosti od kocke, interneta i sl.

Broj aktivnosti od kojih se može biti zavistan je sve veći, a sa napredovanjem tehnologije povećava se i broj onih kojima su dostupne različite mašine, aparati, mobilni telefoni i sl., koji u društvu nisu prepoznati kao potencijalne opasnosti od kojih se može razviti zavisnost. Bez obzira što se zavisnost može javiti kod osoba svih uzrasta, ukoliko za to postoje određene sklonosti i crte ličnosti, posebno je opasno što se navedene zavisnosti sve češće javljaju kod mladih.

Adolescencija je izuzetno buran period života u koji ulazi dijete, a izlazi odrastao čovek. Tokom ovog perioda se razvija zrela ličnost koja je definisala svoja profesionalna, seksualna i moralna opredjeljenja i postiže svoj identitet i samostalnost. Zbog toga je veoma štetno ako mlada osoba u vrijeme dok još nije ostvarila sve ove zadatke, karakteristične za mladalačko doba, previše vremena provodi uz ekran računara, za aparatima ili na neki drugi način koji joj oduzimaju mnogo vremena, zbog kojih zapostavlja svoje obaveze, prijatelje, porodicu.

Postoji više tipova zavisnosti od interneta:

  • Virtuelna najbolja prijateljstva – Osobe koje pate od takozvane “čet-rum” zavisnosti često razvijaju virtuelne veze koje im ozbiljno narušavaju život. Naime, “prijatelji” s druge strane žice često postaju važniji od pravih prijatelja, rodbine ili poznanika.
  • Igranje na mreži – Igranje na mreži obuhvata širok spektar kategorija, uključujući opsesivno mrežno kockanje, igranje video igara ili kupovinu, što na kraju dovodi do gubitka velike količine vremena i(li) novca, ali i poremećaja socijalnih odnosa.
  • Opsjednutost sajberseksom – Sаjberseks je formа virtuelnog i imаginаrnog seksа, u kojoj se dvije ili više osobа susreću sаmo nа rаčunаrskoj mreži. „Seks” se svodi nа rаzmjenu eksplicitnih porukа i formа je igrаnjа seksuаlnih ulogа, opisivаnjem аktivnosti, čime se stimulišu seksuаlnа osjećаnjа i fаntаzije.
  • Prezasićenost informacijama- Količina podataka kojima mreža raspolaže je dovela do patološkog kompulsivnog ponašanja okarakterisanog intenzivnim surfovanjem mrežom i pretragom online baza podataka u cilju skupljanja informacija.
  • Patološki korisnici foruma i elektronske pošte – osobe koje komuniciraju sa drugima putem interneta, provjeravajući elektronsku poštu ili ulaze na forume u sve kraćim vremenskim intervalima.

Uzroci zavisnosti od interneta:

Postoje različite vrste uzročnika kao i različiti načini da se objasni zavisnost od interneta. Zavisnost je često posljedica različitih problema iz stvarnog svijeta sa kojima se pojedinac svakodnevno susreće, a sa kojima ne želi da se suoči, te izlaz traži u internetu.

Bjekstvo od samoće – Internet zavisni adolescenti ne umiju da govore o svojim osjećanjima i bježe na internet kao sredinu koja im pruža emocionalnu podršku. Pojedina djeca ne uspijevaju da tu podršku steknu među vršnjacima. Za to je često odgovornost na porodici u kojima su roditelji previše zaokupljeni poslom, često nisu kod kuće i nemaju vremena da saslušaju dijete, niti da mu poklone potrebnu pažnju.

Iščekivanje sreće – Ovaj uzrok je povezan sa željom da se pobjegne od zahtjeva roditelja, škole i okruženja. Djeca bježe od ograničenja u virtuelni svijet gdje mogu da rade šta god žele. Ali, bez spoljnih ograničenja, oni gube orijentaciju i ne znaju šta hoće. Internet im omogućava da isključe unutrašnje kočnice.

Postoje razna objašnjenja uzročnika zavisnosti od interneta:

  • Bihejvioristički pogled – Jedna od osnovnih psiho-socioloških teza je da neko ponašanje može uzrokovati “nagradu” ili “kaznu”. Oblik ponašanja koji donosi nagradu se favorizuje kod svake jedinke. Konkretno, stidljive osobe koje su oduvijek izbjegavale kontakt sa ljudima ili upoznavanje novih ljudi zbog anksioznosti i stresa koji im novi kontakt predstavlja, što se poistovećuje sa “kaznom”, veoma lako postaju zavisnici od interneta zbog prividne sigurnosti koju im Internet pruža, odnosno, izostaje “kazna” jer nema direktnog kontakta i neprijatnosti koje on donosi, a “nagrade” koju internet pruža su brojne i raznovrsne – zabava, informacije, uzbuđenja.
  • Biomedicinsko objašnjenje– Ovo tumačenje razmatra greške u funkcionisanju specifičnih nasljednih i kongenitalnih faktora, odnosno, hromozoma i hormona, i poremećenu hemijsku ravnotežu, t.j. višak ili manjak drugih važnih jedinjenja i neurotransmitera koji regulišu aktivnost mozga i nervnog sistema. “Zahvaljujući” ovome, određene osobe su od rođenja podložne zavisnosti. Više ozbiljnih istraživanja je pokazalo da brojne droge ili hemikalije koje se luče pod čulnim uticajima uspijevaju da “popune” sinaptičke šupljine među neuronima, odnosno, “ispale” impuls i natjeraju mozak da pošalje lažne informacije. Smatra se da ovo može da bude jedan od razloga za nadrealistična osjećanja koje neki ljudi doživljavaju prilikom npr. drogiranja ili kockanja. Ovo se može primijeniti i na zavisnost od interneta pošto su mnoge prilike slične – zabavne i uzbudljive, te uzrokuju iste reakcije.
  • Sociološko gledište– Internet je adiktivan jer je socijalan – ljudi na njemu traže i nalaze ljude slične sebi i s njima komuniciraju gotovo kad god požele. Jedno je potreba za socijalizacijom, a drugo je ponašanje “traženja nagrade”, a to su potpuno odvojene kategorije.

Iz ovoga se vidi da se sociološko gledište i bihejvioristička teorija sudaraju, što je još jedan dokaz izuzetne složenosti zavisnosti od interneta i opasnosti olakog shvatanja i tumačenja jedne ozbiljne i kompleksne društvene pojave.

Internet je tu NON-STOP, dostupan 24 sata dnevno. Kad god se osjeti potreba za bilo čim, u bilo koje doba dana i noći, dovoljno je nekoliko minuta da ta, možda i “egzotična”, stvar bude na dohvat ruke (kockanje, online kupovina…).

Simptomi zavisnosti od Interneta:

Simptomi koji ukazuju da je osoba postala zavisna od interneta su brojni, ali se uglavnom grade i nadovezuju na sledeće, osnovne simptome:

Povećanje praga tolerancije – sve više vremena se provodi na internetu kako bi se zadovoljile potrebe za čije je podmirivanje ranije bilo potrebno znatno manje vremena,
Apstinentska kriza može da nastupi nakon nekoliko dana bez interneta, kao i pri pokušaju da se smanji ili prekine korišćenje interneta, a manifestuje se psihomotornom agitacijom, anksioznošću, opsesivnim razmišljanjem o dešavanjima na mreži…
Asocijalno ponašanje koje se odlikuje zapostavljanjem raznih socijalnih, društvenih, rekreacionih i drugih aktivnosti i obaveza u korist Interneta.

Zavisnici od interneta najčešće pate od sljedećih nedostataka:

  • Nisu u stanju da kontrolišu vrijeme na mreži
  • Podložni su laganju i obmanjivanju bližnjih o vremenu koje su proveli na mreži,
  • Drže računar i internet uopšte izuzetno visoko na listi životnih prioriteta.
  • Dok koriste Internet, istovremeno su i euforični jer su trenutno na internetu,
  • Preokupirani su upotrebom računara i koriste ga u sprezi sa internetom kao spas kada su depresivni ili tužni.
  • Zavisnik od interneta ne obraća pažnju na mogućnost gubitka ljubavne veze, posla, obrazovanja ili karijere zbog interneta.

Liječenje zavisnosti od Interneta:

Kako su osobe zavisnici upravo u zavisnost upale bježanjem od realnosti, na osnovu nama poznatih ispovijesti zavisnika procjenjujemo da uglavnom sopstvenim snagama i uz podršku rodbine i najbližih prijatelja, mogu da se prebrode prividni nedostaci u realnosti, kako bi se iščupali iz zavisnosti. Na to najviše utiče stepen dosljednosti, istrajnosti, riješenost i jaka volja kojima je neophodna podrška i razumijevanje okoline.

PROČITAJTE JOŠ : 

U zavisnosti od uzroka zavisnosti od Interneta, predlažu se dvije metode liječenja:

• Korisnicima koji jednostavno pretjeruju sa upotrebom interneta bez određenog razloga, preporučuje se najjednostavnije: uporna umjerenost u korišćenju interneta i kontrolisanje vremena provedenog na “mreži”, uz već pomenuto postepeno smanjivanje vremena provedenog na mreži, vrlo nalik odvikavanju od pušenja, s tim što se ovdje ne ide do kraja.
• Korisnicima sa “dubljim” problemom, odnosno, nekim psihičkim poremećajem (manije, depresivnost i slično), ili “bjeguncima” od realnog života iz najrazličitijih psiho-socijalnih razloga, preporučuje se lokalizovanje pravog problema, pomoć porodice i poznanika, i, ako je neophodno, stručna pomoć u rješavanju tog problema.

 

Dr Aleksandar Milićević, specijalizant psihijatrije

za NoviGlas

 

Bijeljina

Dokumentarni film : “First cities in history”

POSTANIMO PRIJATELJI

Instagram

Instagram has returned invalid data.
error: Content is protected !!