NOVI GLAS

Priče iza ulica : Mitar Trifunović “Učo” – Sa Lenjinom obarao cara, kralj ga hapsio, a ustaše strijeljale

Ulica Mitra Trifunovića Uče u Bijeljini koja se nalazi nedaleko od centra grada i izlazi iz ulice Arsenija Čarnojevića, a vodi ka skupini stambenih zgrada novije gradnje, kolokvijanlo prozvanih „žute zgrade“, specifične po svojoj žutoj fasadi. Ko je uopšte bio Mitar Trifunović Učo, zašto je zaslužio i odakle mu takav nadimak?

Mitar Trifunović Učo jedna je od na najistaknutijih ličnosti radničkog pokreta u Kraljevini Jugoslaviji i narodni heroj Jugoslavije. Mitar je rođen 1880. godine u posavskom selu Brvnik kod Šamca. Završio je učiteljsku školu u Sarajevu, a do 1909. godine je radio u više mjesta u Bosni i Srbiji, te je zbog svoje profesije i dobrog odnosa prema svojim učenicima dobio od milja nadimak „Učo“.

Sredinom 1909. godine, Trifunović počinje da se bavi politikom. Pristupa je SDS (Socijaldemokratska stranka) BiH, političkoj partiji radničke klase, a na kongresu te partije izabran je za člana Glavnog odbora. Po nalogu Odbora prelazi da živi i radi u Tuzlu, gdje se potpuno posvetio partijskom i sindikalnom radu među rudarima rudnika uglja Kreke i ostalim radnicima iz okoline Tuzle. Sve je iznenadio kada je već 1912. godine napustio Glavni odbor SDS BiH.

Početkom Prvog svjetskog rata mobilisan je od strane austrougarske vojske i poslat na istočni front gdje je bio zarobljen na ratištu. Nakon toga je učestvovao u Oktobarskoj revoluciji u Rusiji 1917. godine. Kao dobrovoljac je otišao na Solunski front da bi se po završetku Prvog svjetskog rata vratio u Tuzlu. Početkom 1920. godine izabran je na listi Komunističke partije Jugoslavije za narodnog poslanika Ustavotvorne skupštine.

Krajem 1920. godine izbio je generalni štrajk, koji je prerastao u oružani sukob rudara rudnika Kreka sa vlastima. Ovaj događaj je u istoriji ostao poznat kao „Husinska buna“, po selu Husino kod Tuzle. Iako je nezadovoljstvo izbilo zbog vladinog kršenja sporazuma o visini nadnica, koji je ona sama potpisala, štrajk je proglašen prevratom, odnosno subverzijom. U štrajku je učestvovalo oko 7000 radnika, vodila ga je Komunistička partija preko Saveza rudara, a na čelu sa Mitrom Trifunovićom Učom.

Poslije zabrane rada Komunističke partije Jugoslavije, poznatijeg kao “Obznana”, Trifunović je uhapšen kao poslanik Komunističke partije. Po izlasku iz zatvora, nastavio je rad na stvaranju ilegalnih partijskih organizacija sindikata. Nakon proglašenja Šestojanuarske diktature kralja Aleksandra I Karađorđevića 1929. godine ponovo je uhapšen od strane Suda za zaštitu države u Beogradu i osuđen je na kaznu od tri godine zatvora koju je izdržavao u Sremskoj Mitrovici.

Nedugo nakon izlaska iz zatvora, 1935. godine učestvovao je u stvaranju organizacije Nezavisnih sindikata i rukovodio je štrajkom drvodelja. Istakao se i u borbi protiv frakcionaštva unutar Komunističke partije Jugoslavije. Iz Tuzle su ga vlasti 1932. godine internirale u Šamac, Trifunović je bio pritisnut policijskim režimom vlasti i u Šamcu je živio i radio sve do kraja 1940. godine.

Početkom 1941. godine u toku trajanja Drugog svjetskog rata vratio se u Tuzlu ilegalno, gdje je živio i radio sve do hapšenja od strane ustaša NDH. Uhapšen je 14. avgusta 1941. godine, odveden u logor Jasenovac gdje je i strijeljan novembra iste godine.

Proglašen je za narodnog heroja 27. novembra 1953. godine i posthumno je za svoje zasluge odlikovan ordenom. Po njegovom imenu u BiH i Srbiji nazive nose mnoga udruženja, škole, ulice i spomenici. Najviše su mu se odužili njegovi sugrađani iz Posavine, jer je na opštem saboru opštine Bosanski Šamac 25. novembra 1969. godine na 50 godišnjicu osnivanja Saveza komunista Jugoslavije odlučeno da će se graditi spomen dom, „Uči“ u čast i zahvalnost. U to doba moderna građevina završena je 1980. godine, a spomen dom je postao kulturni i sportski centar Šamca, koji i dan danas nosi naziv po njegovom imenu.

 

 

Marko Mitrović 

za NoviGlas

Bijeljina

POSTANIMO PRIJATELJI

Bijeljina

Dokumentarni film : “First cities in history”

POSTANIMO PRIJATELJI

Instagram

Instagram has returned invalid data.
error: Content is protected !!