NOVI GLAS

Kako je počeo Drugi svjetski rat – Nacisti u Gdanjsku i drugi horori (Foto)

Nedavno je u poljskom gradu Vjelunju, 1. septembra obilježeno 80 godina od početka Drugog svjetskog rata. Na ovoj ceremoniji pozvani su bili i predstavnici pobjednika i gubitnika rata, nažalost poziv nisu dobile delegacije Rusije i Srbije, savezničkih država koje su dale nemjerljiv doprinos slomu okupatora i podnijele velike žrtve za pobjedu u ratu.

U Drugom svjetskom ratu koji je bio najveći i najsmrtonosniji oružani sukob u ljudskoj istorij, rat u kome je živote izgubilo između 55 i 75 miliona ljudi, a broj ranjenih je mnogo veći. Rat se vodio u Evropi, Aziji, Africi, Atlantiku i na Pacifiku. Zbog te srazmjere, II svjetski rat naziva se i totalni rat, jer su zemlje učesnice sve svoje ekonomske, industrijske, naučne i ljudske resurse podredile samom ratnom sukobu. Ali kako je uopšte počeo Drugi svjetski rat?

Agresijom i invazijom nacističkih snaga Njemačke na Poljsku 1. septembra 1939. godine označava se kao početak Drugog svjetskog rata. Iako su Njemačka i Sovjetski Savez potpisale sporazum o nenapadanju koji se zove Ribentrop-Molotov sporazum 23. avgusta 1939. godine u Moskvi. Ovaj sporazum je označen kao pakt o nenapadanju ali je obuhvatao i tajni protokol kojim je izvršena podjela „interesa“ u nezavisnim zemljama: Finskoj, Litvaniji, Letoniji, Estoniji, Rumuniji i Poljskoj. U toku rata su sve ove zemlje bile napadnute i okupirane bilo od snaga Trećeg Rajha ili Sovjetskog Saveza.

Na sastanku 22. avgusta sa generalima svih rodova vojske, Hitler je izdao naredbu za napad na Poljsku. Nacisti su htjeli da izbjegnu uplitanje saveznika, pa su htjeli da izazovu lažni incident koji bi poslužio kao opravdanje za početak invazije na Poljsku. Hitler je tada na sastanku izjavio: „Daću povod za početak rata. Nije bitno da li je vjerodostojan ili nije. Pobjednika posle ne pitaju da li je govorio istinu ili ne. Kada se započinje i vodi rat, nije bitno pravo, nego pobjeda.“

O ovakvoj podmukloj zamisli Služba bezbjednosti Rajha se pripremala još početkom avgusta 1939. godine i prije Hitlerovog naređenja. Rajhsfirer Rajnhard Hajdrih (šef službe bezbjednosti nacističke Njemačke) je o ideji lažnog napada obavijestio šefa Gestapoa Alfreda Helmuta Naujoksa u Opelnu (danas poljskog grade Opole), tada su pripadnici SS divizija koji su govorili poljski jezik, počeli sa pripremama za taj „napad“.

Plan je bio da se napadne radio stanica Glajvic, 5 kilometara udaljena od tadašnje granice. Operacija je dobila kodni naziv Himler i označavala je lažni napad „Poljaka“ na njemačku radio stanicu. Pripadnici SS divizija su uspjeli da zauzmu radio stanicu 31. avgusta i uspjeli su uz pomoć mikrofona da se uključe na mrežu i da pročitaju proglas na poljskom jeziku, poruka slušaocima glasila je ovako: Pažnja, pažnja! Ovde Glajvic! Odašiljač je u poljskim rukama! Došao je čas slobode!

U vrijeme dok su nacisti zauzimali radio odašiljač, nacistički doktor je jednom otetom nijemcu ubrizgao injekciju morfijuma koja ga je usmrtila, a zatim su ga prebacili u dvorište radio stanice. Taj čovjek se zvao Franc Honiok i on se smatra za prvu žrtvu II svjetskog rata, njegova ubistvo je samo bilo povod za agresiju, agresiju koja je munjevito uslijedila…

Dan kasnije, 1. septembra 1939. godine vojne snage Trećeg Rajha napale su Poljsku bez objave rata, sa skoro svih strana, sjevera, zapada i juga. Rano ujutro u 04:45 sati njemački vojni brod – razarač Šlezvig-Holštajn počeo je na sjeveru Poljske da bombarduje poljsku vojsku na poluostrvu Vesterplate (kod grada Gdanjska), skupina od oko 180 poljskih vojnika je 7 dana prkosilo napadu nacista. Velika Britanija i Francuska su već 3. septembra objavile rat Njemačkoj, zbog ugovora koji je ih na to obavezivao.

Ulazak V. Britanije i Francuske u rat nije skoro ništa pomogao Poljacima, jer su savezničke vojne aktivnosti bile minorne za ozbiljniji otpor snagama Vermahta. Nijemci su svojom tehnikom ratovanja Blickrig (njem. Blitzkrieg), koja je podrazumijevala brzu, silovitu i iznenadnu agresiju i uspjeli su osvojiti skoro cijelu teritoriju Poljske za nešto više od mjesec dana. Snage Njemačke su 6. oktobra 1939. godine anketirali Poljsku zajedno sa Sovjetskim Savezom, a vojska Poljske je kapitulirala.

Vlada Poljske se nije predala, radila je u izbjeglištvu (vlada u egzilu u Francuskoj) zajedno sa ostacima svoje vojske. Poljski pokret otpora okupatoru bio je jedan od najvećih u ratom zahvaćenoj Evropi, otpor nacistima je počeo odjednom i podrzumijevao je gerilsko ratovanje.

Poljska je u ratu bila većim dijelom bila uništena, glavni grad Varšava je skoro u potpunosti bio uništen, od 1939. godine do 1945. godine poginulo je oko 6 milona Poljaka, oko 20% tadašnjeg stanovništva. Poslije više od 5 godina nacističke okupacije, krajem 1945. godine, Sovjetske, poljske i prosovjetske snage su uspjele da oslobode i poraze vojsku nacističke Njemačke.

 

Marko Mitrović za NoviGlas

Bijeljina

POSTANIMO PRIJATELJI

Bijeljina

Dokumentarni film : “First cities in history”

POSTANIMO PRIJATELJI

Instagram

Instagram has returned invalid data.
error: Content is protected !!