NOVI GLAS

RiTE Ugljevik – Od rudara Cvike, preko okupatora, pa do Tita pod oblacima

Rudnik i termoelektrana Ugljevik ovih dana najčešće se pominje u kontekstu izgradnje prečistača i količine proizvedene struje. Sve je manje onih koji znaju priču o nastanku rudnika starog više od vijeka.

Tona po tona…

Rudnik je, 2. maja 1899. godine, prije tačno 120 godina registrovan u sudu od strane jednog rudara. Malo je poznato da je Cvijetin Josipović  među prvima počeo sa iskopavanjem uglja na ovim prostorima. Eksploatacija mrkog uglja u ugljenom basenu izvodi se već 120 godina i do sada je otkopano oko 40 miliona tona uglja.

Do početka rada TE Ugljevik, veliki dio iskopanog uglja je bio namijenjen širokoj potrošnji, a od 1985. godine najvećim dijelom za potrebe Termoelektrane. Geološke rezerve uglja u ovom basenu procjenjuju se na oko 430 miliona tona. 

Otkriće “crnog blaga”

Ugalj se na prostoru današnje opštine Ugljevik iskopavao primitivnim sredstvima odavno. Prve analize rudnog potencijala izvršene su krajem devetnaestog vijeka od strane rudarskih inžinjera iz Austrougarske, kada je i počela masovna eksploatacija jamskog iskopavanja u selu Ugljevik u tadašnjoj opštini Zabrđe.  Austrougarska je tokom trajanja Prvog svjetskog rata od 1916. godine, angažovala ruske zarobljenike za izgradnju uskotračne pruge od Ugljevika do Bijeljine i od Bijeljine do Sremske Rače. Pruga je završena krajem rata 1918. godine.

Završetkom rata Bosna i Hercegovina ulazi u sastav Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca, a rudnik postaje državni i država ulaže velika sredstva u Ugljevik. Novoizgrađena željeznička pruga omogućila je plasiranje uglja većem broju potrošača. Zgrada direkcije Rudnika podignuta je početkom dvadesetih godina XX vijeka, a u tom periodu izgrađeno je i rudarsko naselje i još nekoliko javnih objekata.

Rudnik u II svjetskom ratu

Početkom Drugog svjetskog rata, Bosna i Hercegovina se našla u sastavu novostvorene države NDH. Ustaške vlasti postavljaju svog upravnika Rudnika i ograđuju prostor rudnika bodljikavom žicom. Početkom četrdesetih godina XX vijeka centar opštine Zabrđe je spaljen i uništen, a nova uprava opštine prelazi u Ugljevik.

Nakon Drugog svjetskog rata i oslobađanja od okupatora, nova socijalistička vlast ulaže veliki napor na obnovu infrastrukture rudnika. Obnovljena je zgrada direkcije rudnika, otvoreni su novi kopovi za eksploataciju uglja, izvršena je nabavka mehanizacije. Poslijeratni ubrzani razvoj rudnika značio je i razvoj cijele ugljevičke oblasti.

Stari i Novi Ugljevik

Početkom sedamdesetih godina napravljen je projekat proširenja rudnika i izgradnje termoelektrane, a sa realizacijom se krenulo nekoliko godina nakon toga. U novonastaloj situaciji nije više bilo potrebe za jamskim kopovima, pa su kopovi u Mezgraji i Ugljeviku su zatvoreni, a proizvodnja i iskopavanje uglja se prebacuje na površinski kop “Bogutovo Selo”.

Zbog velikih ležišta uglja ispod mjesta Ugljevik donijeta je odluka da se stanovništvo iseli u novo naselje koje je bilo udaljeno 5 kilometara od prvobitnog. Na staroj lokaciji je zbog potrebe iskopavanja uglja zabranjena svaka gradnja i to mjesto je vremenom od Ugljevičana dobilo ime Stari Ugljevik, a novo naselje je imenovano kao Novi Ugljevik.

Izgradnja Termoelektrane

Izgradnja Termoelektrane “Ugljevik 1” je počela u novembru 1977. godine a završena je i zvanično počela sa radom 27. novembra 1985. godine, termoelektrana je izgrađena po ruskom tipu. Termoelektrana “Ugljevik 1” je projektovana da radi 200.000 radnih sati, a od početka proizvodnje od 1985. godine do 2013. godine ukupno vrijeme rada TE na mreži je oko 150.000 sati.

Ugalj se od rudnika do termoelektrane transportuje transporterom sa trakom. Sa završetkom izgradnje prvog bloka TE “Ugljevik 1”, započela je gradnja druge faze Termoelektrane, to jest gradnja bloka “Ugljevik 2”, ali ratna dejstva devedesetih godina su prekinula izgradnju drugog bloka. U periodu od aprila 1992. godine do novembra 1995. godine Termoelektrana je bila van pogona zbog rata u Bosni i Hercegovini.

“Nebu pod oblake”

Rashladni toranj termoelektrane visok je 120 metara, a dimnjak termoelektrane je visok 310 metara i najviša je građevina u Bosni i Hercegovini. Prije rata je na njegovom vrhu bilo je ispisano bijelim slovima TITO, a u toku rata na istom mjestu je iscrtan krst sa ocilima.

RiTE danas

U Termoelektrani Ugljevik 2017. godine započeti su radovi na postrojenju za odsumporavanje dimnih gasova. Projekat će omogućiti dalji rad ovog elektroenergetskog giganta, uz ispunjenje evropskih direktiva o emisiji štetnih gasova. Na ovaj način otklonjena je opasnost koja je prijetila gigantu, a to je da se već 2025. moglo desiti da mora prestati sa radom.

Završetkom radova na postrojenju za odsumporavanje, pored smanjenja emisije štetnih gasova,  vijek Termoelektrane će biti produžen za najmanje 20 godina.  

 

Marko Mitrović za
NoviGlas

Bijeljina

Dokumentarni film : “First cities in history”

POSTANIMO PRIJATELJI

Instagram

Instagram has returned invalid data.
error: Content is protected !!