NOVI GLAS

Srpski ponos i jugoslovenska sramota – Život i smrt vojvode Petra Bojovića

Vojvoda Petar Bojović je cijeli svoj život proveo u uniformi. Počeo je još kao kadet, osamnaestogodišnjak, u ratu protiv Osmanlija 1876 – 1878, a kraj je dočekao po završetku najvećeg ratnog sukoba u istoriji čovječanstva.

Bio je simbol neustrašivog ratnika iz najslavnijeg perioda srpske vojske, ali je, isto tako, postao i simbol surovosti i neljudskosti “nove vlasti” koja je došla sa oslobođenjem od nacističke okupacije.

Vojvoda Bojović se šetao od jedne do druge dužnosti (dvije godine je bio i načelnik Glavnog generalštaba) sve do Prvog balkanskog rata kada je postao načelnik Štaba Prve armije; bio je učesnik Kumanovske i Bitoljske bitke, a zbog svojih zasluga dobio je čin generala.

U Drugom balkanskom ratu odnio je pobjedu nad Bugarima u Bregalničkoj bici nakon čega je postao zapovjednik tzv. Novih oblasti: Kosova i Makedonije.

Na čelu Prve armije ostao je i u prvoj fazi Prvog svjetskog rata: ratovao je u Cerskoj bici, a nakon oslobađanja Šapca prešao je Savu i ušao u Srem, na teritoriju tadašnje Austrougarske. Međutim, tu je ranjen i smijenjen sa komandnog položaja.

Vrhovna komanda ga je ponovo aktivirala tek novembra 1915. godine zbog početka Trojne ofanzive (kada su Austrougarskoj pomogle Njemačka i Bugarska da pokori Srbiju). Kao zapovjednik Novih oblasti pružio je otpor neprijatelju dok se srpska vojska povlačila, a potom je imenovan za načelnika Štaba Vrhovne komande; ostavku na tu funkciju podnio je 19. juna 1918. godine zbog toga što se nije slagao sa proširenjem Solunskog fronta.

Ponovo je postao komandant Prve armije, potukao Bugare i Nijemce na Dobrom Polju i 13. septembra dobio čin vojvode (za one koji ne znaju, a takvih je nadamo se malo, u pitanju je naš ekvivalent činu feldmaršala).

Nakon okončanja Velikog rata postavljen je na dužnost komandanta Prve armijske oblasti; zatim januara 1921. prelazi na dužnost načelnika Glavnog generalštaba Vojske Kraljevine SHS. Međutim, krajem iste godine biva smenjen. Zvanično obrazloženje ministra vojnog bila je tvrdnja da je do toga došlo “zbog starosti i pokazane nesposobnosti za dalje vršenje vojne službe”.

Nezvanično, i vjerovatno istinito, smijenjen je zbog toga što je radio na projektu Vrhovnog vojnog savjeta koji bi, između ostalog, davao predloge za postavljanje i unapređivanje viših oficira čime je, prema mišnjenju neistomišnjenika, okrnjio ugled kralja Aleksandra kao vrhovnog komandanta i očito mu povrijedio sujetu.

Tako je i bilo. Nijemci su očigledno duboko poštovali starog vojvodu pošto nijedan pripadnik Vermahta niti SS-a, niti bilo koji Nijemac nije prešao prag njegove kuće tokom tri i po godine okupacije Beograda, a ni vojvoda Bojović nije izašao napolje, osim u sopstveni vrt oko kuće, uvijek obučen u svečanu vojvodsku uniformu.

Nijemci su tek na samom kraju svog boravku u Beogradu, vjerovatno iz taktičkih razloga, uhapsili vojvodu Bojovića. Pušten je odmah po oslobođenju, kada je na ulice glavnog grada Srbije i Jugoslavije već stigla jedna posebna sorta ljudi.

Kuću je zatekao opljačkanu. Odnijeli su skoro sve, a jedna od rijetkih stvari koje su ostavili bila je svečana vojvodska uniforma. Obukao ju je i izašao napolje. Potom su ga uhapsili na licu mjesta, skupa sa sinom Dobricom koji je pokušavao da ga odbrani. U zatvoru su nastavili da ga tuku i ponižavaju. Zatim su ga pustili, izmučenog.

Posljednja fotografija vojvode Petra Bojovića

Bojovićev komšija dr Pavle Milošević svjedočio je kasnije da su komunisti, odmah po osvajanju Beograda, uhapsili vojvodu jer im je smetalo njegovo slavno ime.

“Bojović, inače slabog zdravlja, umro je od posljedica unutrašnjeg krvarenja zadobijenog u višednevnom premlaćivanju od strane OZNE u zatvoru, pušten je samo kući, u Trnskoj broj 25 na Vračaru, da umre”, pisao je Milošević.

Komunisti su najvjerovatnije kaznili vojvodu jer je podržao otpor generala Draže Mihailovića.

Zloglasna komunistička tajna policija OZNA objavila je po vojvodinoj smrti preko Radio Beograda:

“Poštovani slušaoci, danas je 20. januar 1945. godine. Juče je u Beogradu umro vojvoda Petar Bojović. Važno saopštenje: Svako ko pokuša da dođe na sahranu ovog neprijatelja naše Narodno-oslobodilačke borbe biće uhapšen i krivično gonjen”.

Sahranjen je 21. januara na Novom groblju bez ikakvih vojnih i državnih počasti. Tu su bili samo porodica i najbliži prijatelji. Niko drugi nije imao hrabrosti da na vječni počinak isprati ovog junaka oslobodilačkih ratova.

 

NoviGlas

Bijeljina

POSTANIMO PRIJATELJI

Bijeljina

Dokumentarni film : “First cities in history”

POSTANIMO PRIJATELJI